Hiện nay, hoạt hình đang trải qua chuỗi thành công chưa từng có - Ảnh: Pixar
The Super Mario Galaxy Movie của Universal và Illumination trở thành phim đầu tiên vượt mốc 1 tỉ USD doanh thu toàn cầu trong năm 2026. Hoppers của Pixar đạt doanh thu mở màn cao nhất đối với một bộ phim nguyên tác của Pixar kể từ Coco năm 2017. Trong khi đó, Toy Story 5 dễ dàng vượt mốc 1 tỉ USD.
Inside Out 2 và Zootopia 2 lần lượt đứng đầu doanh thu trong năm 2024 và 2025 - đánh dấu lần đầu tiên phim hoạt hình thống trị phòng vé trong hai năm liên tiếp. Zootopia 2 cũng trở thành phim hoạt hình Hollywood ăn khách nhất mọi thời đại.
Nếu không tính hai mùa phim 2020 và 2021, khi đại dịch khiến các rạp chiếu gần như vắng bóng những tác phẩm dành cho gia đình, hoạt hình chiếm khoảng 20% trong số 10 phim có doanh thu cao nhất mỗi năm suốt một thập kỷ qua.
Thế nhưng, những nghệ sĩ đứng sau các phim này lại hiếm khi cảm thấy mình được coi trọng đến vậy. Cuối tháng 7 vừa qua, Pixar vừa trải qua đợt cắt giảm nhân sự lớn khi hơn 100 nhân viên phải rời công ty.
Tháng 5-2024, Pixar cắt giảm 14% nhân sự, tương đương khoảng 175 người. Năm 2023, Netflix tái cấu trúc bộ phận hoạt hình, cắt giảm nhân sự và dừng phát triển hai dự án đang ở giai đoạn tiền sản xuất.
Zootopia thắng ở phòng vé lẫn quà lưu niệm ăn theo - Ảnh: Disney
Một họa sĩ hoạt hình thẳng thắn chia sẻ: "Bạn không thể tưởng tượng cảm giác bực bội đến mức nào khi liên tục đọc những thông cáo báo chí ca ngợi phim hoạt hình của chúng tôi kiếm được bao nhiêu tiền, nhận được bao nhiêu đề cử; rồi sau đó hãng phim quay sang những người đã làm việc ở đây suốt nhiều năm và nói: 'Chúng tôi không còn cần các bạn nữa'".
Tuy nhiên, một số người đang nắm giữ tương lai của ngành hoạt hình cũng thừa nhận rằng sự xem thường này một phần bắt nguồn từ chính ngành. Pete Docter, giám đốc sáng tạo của Pixar, người từng đạo diễn những phim đoạt Oscar như Up, Inside Out và Soul, nói: "Rất nhiều người trên thế giới vẫn nghĩ hoạt hình là phim dành cho trẻ em và chính chúng ta cũng góp phần tạo ra điều đó.
Bạn nhìn vào 90% số phim của Hollywood, chúng đều hài hước, ngớ ngẩn, có phần giống những thứ để trông trẻ. Với tư cách một ngành công nghiệp, chúng ta có thể nâng tầm cuộc chơi".
Hành trình phiêu lưu của nàng công chúa nhà Disney với những người bạn đồng hành mới trong Moana 2 mang về doanh thu tỉ đô cho Disney - Ảnh: Disney
Dù vậy, chỉ riêng thành tích phòng vé cũng đáng lẽ đã đủ để hoạt hình nhận được nhiều sự tôn trọng hơn.
"Nếu số liệu của tôi chính xác, Moana 2 (2024) kiếm được nhiều tiền hơn tổng doanh thu của tất cả các phim được đề cử Phim hay nhất cộng lại" - Jim Morris, người giữ chức chủ tịch Pixar suốt 21 năm, nói. "Hoạt hình đang nâng đỡ rất nhiều hãng phim vào lúc này".
Năm 2025, Na Tra 2 trở thành phim hoạt hình đầu tiên vượt mốc 2 tỉ USD doanh thu toàn cầu. Sự ổn định ấy mang lại cho các hãng phim một thứ rất quan trọng: quyền tự do mạo hiểm. Khi các bản live-action nguyên tác gặp khó khăn, chính những thương hiệu hoạt hình giúp kéo khán giả trở lại rạp. Khoảng đệm đó cho phép các hãng phim mạnh dạn đặt cược vào những dự án mới.
Hoạt hình Na tra 2 khuynh đảo phòng vé Trung Quốc - Ảnh: Sohu
Vậy một trong những tác phẩm trên cần làm gì để giành giải Phim hay nhất tại Oscar? Đó vẫn là câu hỏi trăn trở của ngành. Kể từ khi hạng mục Phim hoạt hình hay nhất thành lập vào năm 2001, đây vừa là sự ghi nhận vừa là một rào cản: đó là nơi để vinh danh các tác phẩm hoạt hình, nhưng đồng thời cũng khiến chúng bị tách khỏi cuộc đua giải thưởng quan trọng nhất.
Chỉ có ba phim hoạt hình từng được đề cử Phim hay nhất: Beauty and the Beast (1991), Up (2009) và Toy Story 3 (2010). Cộng đồng người hâm mộ cho rằng danh sách này đáng lẽ phải dài hơn rất nhiều. Hy vọng một ngày nào đó, Viện Hàn lâm sẽ nhìn thấy điều mà những người làm hoạt hình biết từ lâu: hoạt hình không phải là thể loại thấp hơn điện ảnh người đóng. Nó chính là điện ảnh.